ലോക ഫുട്ബോളിൽ ആഫ്രിക്കൻ കളിക്കാരുടെ സ്വാധീനം ഇന്ന് അഭൂതപൂർവമാണ്. എന്നാൽ, ഇതിന് തുല്യമായൊരു മുന്നേറ്റം പരിശീലകരുടെ കാര്യത്തിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിന് ഇനിയും സാധ്യമായിട്ടില്ല.

2026-ലെ ലോകകപ്പിൽ അഞ്ച് ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നത് ആഫ്രിക്കൻ വംശജരായ പരിശീലകരാണ്. എന്നാൽ, യൂറോപ്പിലെ ഏറ്റവും മികച്ച അഞ്ച് ലീഗുകളിലെ ക്ലബ്ബുകളിലൊന്നും ആഫ്രിക്കൻ പരിശീലകർക്ക് ചുമതലയില്ല. കളിക്കാരും പരിശീലകരും തമ്മിലുള്ള ഈ അന്തരത്തിന് പിന്നിലെ കാരണങ്ങളും, വരാനിരിക്കുന്ന ലോകകപ്പ് ഈ മാറ്റത്തിന് തുടക്കമിടുമോ എന്നും പരിശോധിക്കാം.

2026 ലോകകപ്പ്: ആഫ്രിക്കൻ ടീമുകളെ നയിക്കുന്നത് ആര്?

1884-ൽ ആദ്യ ആഫ്രിക്കൻ ഫുട്ബോളർ യൂറോപ്പിൽ പന്ത് തട്ടിയത് മുതൽ, ലോകത്തിലെ മികച്ച ടീമുകൾക്ക് പ്രതിഭകളെ സംഭാവന ചെയ്യുന്ന പ്രധാന കേന്ദ്രമായി ആഫ്രിക്ക മാറി.

2022-ലെ ഒരു പഠനമനുസരിച്ച്, യൂറോപ്പിലെ മികച്ച അഞ്ച് ലീഗുകളിൽ 500-ലധികം ആഫ്രിക്കൻ ഫുട്ബോളർമാർ കളിക്കുന്നുണ്ട്. ആഫ്രിക്കൻ വംശജരായ മറ്റ് യൂറോപ്യൻ താരങ്ങളെ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.

കളിക്കളത്തിന് പുറത്തും പേപ് ഡിയോഫ് (മാഴ്സെ), മൈക്കൽ എമെനാലോ (ചെൽസി, എഎസ് മൊണാക്കോ), ജെറാൾഡ് അസാമോവ (ഷാൽക്കെ 04) തുടങ്ങിയവർ ക്ലബ്ബ് ഭരണതലങ്ങളിൽ ആഫ്രിക്കൻ സാന്നിധ്യം ഉറപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള ഫുട്ബോളിലേക്ക് ആഫ്രിക്കൻ കളിക്കാർ എത്തുന്ന വഴി ഇതിനകം തെളിഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു.

എന്നാൽ, മികച്ച കളിക്കാരുടെ എണ്ണം വർധിക്കുമ്പോഴും, ഫുട്ബോളിന്റെ ഉന്നതതലങ്ങളിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഹെഡ് കോച്ചുകളുടെ എണ്ണം വർധിക്കുന്നില്ല.

ഇംഗ്ലണ്ട്, സ്പെയിൻ, ജർമ്മനി, ഫ്രാൻസ്, ഇറ്റലി എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ ഒന്നാം ഡിവിഷനുകളിൽ നിലവിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഹെഡ് കോച്ചുകൾ ആരും തന്നെയില്ല. കഴിവുള്ള പരിശീലകരുടെ അഭാവമല്ല ഇതിന് കാരണം. അലിയു സിസ്സെ, ജമാൽ ബെൽമാഡി എന്നിവർ സെനഗലിനെയും അൾജീരിയയെയും പരിശീലിപ്പിച്ച് കോണ്ടിനെന്റൽ കിരീടങ്ങളും ലോകകപ്പ് യോഗ്യതയും നേടിയിട്ടുണ്ട്.

പിറ്റ്സോ മോസിമാനെ, ഫ്ലോറന്റ് ഇബെംഗെ തുടങ്ങിയവർ ആഫ്രിക്കൻ ഫുട്ബോളിൽ വലിയ നേട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയവരാണ്. കോലോ ടൂറെ, മൈക്കൽ എസ്സിയൻ, സാമുവൽ എറ്റൂ എന്നിവർ പരിശീലന രംഗത്തേക്ക് ചുവടുവെക്കുന്ന പുതിയ തലമുറയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

യൂറോപ്യൻ ക്ലബ്ബുകൾ പലപ്പോഴും അനുഭവപരിചയമില്ലാത്തവർക്ക് അവസരം നൽകുമ്പോൾ, തെളിയിക്കപ്പെട്ട റെക്കോർഡുകളുള്ള ആഫ്രിക്കൻ പരിശീലകരെ ഒഴിവാക്കുന്നു. കഴിവുണ്ടായിട്ടും എന്തുകൊണ്ട് ഉന്നതതലങ്ങളിൽ ഇവർക്ക് അവസരം ലഭിക്കുന്നില്ല എന്നത് വലിയ ചോദ്യമാണ്.

ഘടനാപരമായ തടസ്സങ്ങൾ: ലൈസൻസും സ്വാധീനവും

ആഫ്രിക്കൻ പരിശീലകർ നേരിടുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളി ലൈസൻസിംഗാണ്. യുവേഫയ്ക്ക് (UEFA) മാനേജ് ചെയ്യാൻ പ്രത്യേക ഡിപ്ലോമകൾ വേണം. ഏഷ്യൻ, സൗത്ത് അമേരിക്കൻ കോൺഫെഡറേഷനുകൾക്ക് യുവേഫയുമായി ധാരണയുണ്ടെങ്കിലും, ആഫ്രിക്കൻ ഫുട്ബോൾ കോൺഫെഡറേഷന് (CAF) പൂർണ്ണമായ തുല്യത നേടാൻ സാധിച്ചിട്ടില്ല.

ഇതിന് പുറമെ ക്ലബ്ബ് ഭരണതലങ്ങളിലെ വൈവിധ്യക്കുറവും തടസ്സമാണ്. റിക്രൂട്ട്മെന്റ് പലപ്പോഴും അനുഭവപരിചയത്തെക്കാൾ പരിചിതമായ മുഖങ്ങൾക്കാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്. ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ‘റൂണി റൂൾ’ പോലുള്ള നടപടികൾക്ക് വലിയ മാറ്റം കൊണ്ടുവരാൻ സാധിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഏജന്റുമാരുടെ ഇടപെടലുകളും ഇതിൽ പ്രധാനമാണ്. പോർച്ചുഗീസ് പരിശീലകർക്ക് യൂറോപ്പിൽ ലഭിക്കുന്ന അവസരങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ ജോർജ് മെൻഡസ് പോലുള്ള ഏജന്റുമാരുടെ സ്വാധീനമുണ്ട്. എന്നാൽ ഇത്തരം ശക്തമായ ശൃംഖലകൾ ആഫ്രിക്കൻ പരിശീലകർക്കില്ല.

ആഫ്രിക്കൻ ഫുട്ബോളിന്റെ പുതിയ ഭാവം

യൂറോപ്പ് വാതിൽ അടയ്ക്കുമ്പോൾ, ആഫ്രിക്ക സ്വന്തം പരിശീലകർക്ക് കൂടുതൽ വിശ്വാസം നൽകുന്നു. ലോകകപ്പ് യോഗ്യത റൗണ്ടിൽ 53 ടീമുകളിൽ 24 എണ്ണത്തെയും നയിച്ചത് ആഫ്രിക്കൻ പരിശീലകരാണ്.

2019 ആഫ്രിക്കൻ കപ്പ് ഫൈനലിൽ അൾജീരിയയും സെനഗലും ഏറ്റുമുട്ടിയപ്പോൾ, രണ്ട് ടീമുകളെയും നയിച്ചത് അലിയു സിസ്സെയും ജമാൽ ബെൽമാദിയുമായിരുന്നു. തുടർന്ന് കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് ആഫ്രിക്കൻ കപ്പുകളും വിജയിച്ചത് ആഫ്രിക്കൻ പരിശീലകരാണ്. 2022 ഖത്തർ ലോകകപ്പിൽ പങ്കെടുത്ത അഞ്ച് ആഫ്രിക്കൻ ടീമുകളെയും നയിച്ചത് ആഫ്രിക്കൻ പരിശീലകരായിരുന്നു, എല്ലാവരും മികച്ച പ്രകടനവും കാഴ്ചവെച്ചു.

ലോകകപ്പിലെ ആഫ്രിക്കൻ പരിശീലകർ

2026 ലോകകപ്പിൽ പകുതി ആഫ്രിക്കൻ ടീമുകളെയും പരിശീലിപ്പിക്കുന്നത് ആഫ്രിക്കൻ പരിശീലകരാണ്.

എമേഴ്സ് ഫേ (ഐവറി കോസ്റ്റ്)

2023 ആഫ്രിക്കൻ കപ്പ് ടൂർണമെന്റിനിടയിലാണ് എമേഴ്സ് ഫേ ചുമതലയേറ്റത്. ടീമിനെ ചാമ്പ്യന്മാരാക്കിയതോടെ ഇദ്ദേഹം സ്ഥിരം ഹെഡ് കോച്ചായി മാറി.

മുഹമ്മദ് ഉവാഹ്ബി (മൊറോക്കോ)

ബെൽജിയൻ പരിശീലന സമ്പ്രദായത്തിൽ വളർന്ന ഉവാഹ്ബി, മൊറോക്കോയുടെ അണ്ടർ-20 ടീമിനെ ലോകകപ്പ് വിജയിയാക്കി. സീനിയർ ടീമിൽ ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം മികച്ച മുന്നേറ്റം നടത്തുന്നു.

പാപ്പേ തിയാവ് (സെനഗൽ)

സെനഗലിന്റെ മുൻതാരമായ തിയാവ്, അലിയു സിസ്സെയുടെ സഹായിയായും തുടർന്ന് പരിശീലകനായും ടീമിനെ 2026 ലോകകപ്പിലേക്ക് നയിച്ചു.

ഹൊസ്സാം ഹസൻ (ഈജിപ്ത്)

ഈജിപ്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കളിക്കാരിലൊരാളായ ഹൊസ്സാം ഹസൻ, ലോകകപ്പ് യോഗ്യതയിൽ അപരാജിതമായി ടീമിനെ മുന്നോട്ട് നയിച്ചു.

പെഡ്രോ ബ്രിറ്റോ (കേപ് വേർഡ്)

ആഫ്രിക്കൻ ഫുട്ബോളിലെ മികച്ച കഥകളിലൊന്നാണ് ‘ബുബിസ്റ്റ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പെഡ്രോ ബ്രിറ്റോയുടേത്. തന്റെ ടീമിനെ ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി ലോകകപ്പിന് യോഗ്യത നേടിക്കൊടുത്തു.

2026 ലോകകപ്പ് ഒരു വഴിത്തിരിവാകുമോ?

ലോകകപ്പ് ഒറ്റയടിക്ക് ഘടനാപരമായ അസമത്വങ്ങൾ പരിഹരിക്കില്ലെങ്കിലും, ആഫ്രിക്കൻ പരിശീലകർക്ക് തങ്ങളുടെ കഴിവ് തെളിയിക്കാനുള്ള വലിയ വേദിയാണിത്. ആഫ്രിക്കൻ കളിക്കാർ പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പേ ലോകഫുട്ബോളിൽ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചുകഴിഞ്ഞു. ഇനി പരിശീലകരുടെ സമയമാണ്.