കൊൽക്കത്ത: വിപ്ലവത്തിന്റെയും ശൈലിയുടെയും പ്രതീകങ്ങളായി മാറിയ പല ഫുട്ബോൾ താരങ്ങളുമുണ്ട്. എന്നാൽ, അതിൽ നിന്നെല്ലാം വ്യത്യസ്തമായി സ്ഥിരതയുടെ അടയാളമായി മാറാനാണ് ദിദിയർ ദെഷാംപ്സ് ശ്രമിച്ചത്. 1998-ൽ ലോകകപ്പ് നേടിയ ദെഷാംപ്സ്, 14 വർഷമായി ഫ്രഞ്ച് ടീമിന്റെ പരിശീലകനായി തുടരുന്നു. ഉറുഗ്വേയുടെ ഓസ്കാർ തബാറെസ്, ജർമ്മനിയുടെ ജോവാക്കിം ലോ എന്നിവർക്ക് ശേഷം അന്താരാഷ്ട്ര ഫുട്ബോളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം പരിശീലകനായിരുന്ന വ്യക്തികളിൽ ഒരാളാണ് അദ്ദേഹം. ആരാധകരെ ആവേശം കൊള്ളിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, ടീമിനെ അച്ചടക്കത്തോടെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിലാണ് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ രീതി ഫ്രാൻസിന് 2018-ലെ ലോകകപ്പ് കിരീടവും 2022-ലെ റണ്ണറപ്പ് സ്ഥാനവും നേടിക്കൊടുത്തു. ആധുനിക ഫുട്ബോളിലെ ഏറ്റവും ആദരണീയരായ പരിശീലകരിൽ ഒരാളായി അദ്ദേഹം മാറി കഴിഞ്ഞു. നാലാമത്തെ ലോകകപ്പിൽ ടീമിനെ നയിക്കുന്ന ദെഷാംപ്സ് വലിയൊരു നേട്ടത്തിന് തൊട്ടരികിലാണ്.
താരമായിരുന്ന കാലത്ത് ഫ്രഞ്ച് ഫുട്ബോളിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കളിക്കാരനായിരുന്നില്ല ദെഷാംപ്സ്. സിനദിൻ സിദാന്റെ ചാരുതയോ, തിയറി ഹെൻറിയുടെ മികച്ച ടച്ചോ, എറിക് കാന്റോണയുടെ ആകർഷണീയതയോ അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നില്ല. പന്ത് തട്ടിക്കൊടുക്കുന്നയാൾ (water carrier) എന്ന് കാന്റോണ അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്, ദെഷാംപ്സിന് പന്ത് പിടിച്ചെടുത്ത് മികച്ച കളിക്കാർക്ക് നൽകാൻ മാത്രമേ കഴിയൂ എന്ന അർത്ഥത്തിലായിരുന്നു.
പരിശീലകനെന്ന നിലയിലും അദ്ദേഹം കടുത്ത വിമർശനങ്ങൾ നേരിട്ടിട്ടുണ്ട്. യാഥാസ്ഥിതികനും വിരസവുമായ ശൈലിയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റേതെന്ന് പലരും കുറ്റപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ, ഫുട്ബോളിനെ വികാരത്തേക്കാൾ ഉപരിയായി ഒരു ക്രമീകരണമായാണ് അദ്ദേഹം കണ്ടത്. കളിയുടെ സൗന്ദര്യത്തേക്കാൾ വിജയത്തിനായുള്ള അച്ചടക്കത്തിന് അദ്ദേഹം മുൻതൂക്കം നൽകി. ഇന്നും പലർക്കും ദെഷാംപ്സ് ഒരു അത്ഭുതമാണ്.
അദ്ദേഹത്തിന് ഗ്ലാമർ കുറവായിരുന്നെങ്കിലും വിശ്വസ്തത കൂടുതലായിരുന്നു. സഹതാരമായിരുന്ന മാർസൽ ഡെസായി 2018 ലോകകപ്പ് സമയത്ത് പറഞ്ഞത്, താരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ തനിക്ക് കഴിയുമെന്നും 20 വർഷം മുൻപും താൻ അത് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും ദെഷാംപ്സ് ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ പറഞ്ഞിരുന്നു എന്നാണ്. ഈ ആത്മവിശ്വാസം അദ്ദേഹത്തെ ഒരു മികച്ച കളിക്കാരനും പരിശീലകനുമാക്കി.
കളിക്കാരനായിരുന്നപ്പോൾ 1993-ൽ മാഴ്സെയ്ലിനൊപ്പം യൂറോപ്യൻ കപ്പ് നേടുമ്പോൾ ടീമിന്റെ ഹൃദയമായിരുന്നു ദെഷാംപ്സ്. പിന്നീട് യുവന്റസിലും അദ്ദേഹം ഇതേ പ്രതിരോധ മികവ് പുലർത്തി. മാഴ്സെലോ ലിപ്പിയുടെ കീഴിൽ യുവന്റസിന്റെ പ്രധാന കണ്ണിയായി അദ്ദേഹം മാറി.
1998 ലോകകപ്പിലും യൂറോ 2000-ലും ഫ്രഞ്ച് ടീമിലെ താരങ്ങൾക്കിടയിലെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ പരിഹരിച്ച് ടീമിനെ ഒന്നിപ്പിച്ചു നിർത്തിയത് ദെഷാംപ്സ് ആയിരുന്നു. ആഡംബരത്തേക്കാൾ ടീമിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് മുൻഗണന നൽകിയതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം ക്യാപ്റ്റനായത്. ഈ ശൈലിയാണ് അദ്ദേഹം പരിശീലകനായും തുടരുന്നത്.
മൊണാക്കോയിലും യുവന്റസിലും പരിശീലകനായപ്പോൾ അച്ചടക്കത്തിന് അദ്ദേഹം വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകി. അലക്സ് ഫെർഗൂസനെപ്പോലെ വികാരങ്ങൾ പുറത്തുകാണിക്കാൻ അദ്ദേഹം ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല. 2010 ലോകകപ്പിന് ശേഷം തകർന്ന ഫ്രഞ്ച് ടീമിനെ കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ ദെഷാംപ്സിന്റെ ഈ ശൈലി അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയവും ഈഗോയും കലർന്ന ടീമിന് ഒരു വഴികാട്ടിയെ ആവശ്യമായിരുന്നു.
വ്യക്തിഗത മികവിനെ നശിപ്പിക്കാതെ തന്നെ ടീമിനെ ഒരുമിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. 2018 ലോകകപ്പിൽ തങ്ങളുടെ ശൈലിയിൽ മാറ്റം വരുത്താതെ ഫ്രാൻസ് കിരീടം ചൂടി. മരിയോ സഗല്ലോയ്ക്കും ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബൗവർക്കും ശേഷം കളിക്കാരനായും പരിശീലകനായും ലോകകപ്പ് നേടുന്ന മൂന്നാമത്തെ വ്യക്തിയായി ദെഷാംപ്സ് മാറി.
2022-ലെ ഫൈനലിൽ ഫ്രാൻസ് തോറ്റെങ്കിലും, രണ്ടാം പകുതിയിൽ ദെഷാംപ്സിന്റെ തന്ത്രങ്ങൾ മത്സരത്തിലേക്ക് ടീമിനെ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവന്നു. ആ മത്സരത്തിൽ എംബാപ്പെയുടെ ഹാട്രിക്ക് ടീമിനെ പെനാൽറ്റി വരെ എത്തിച്ചു.
അതുകൊണ്ടാണ് 2026-ലും ഫ്രാൻസ് അദ്ദേഹത്തെ തന്നെ പരിശീലകനായി നിലനിർത്തുന്നത്. സമ്മർദ്ദഘട്ടങ്ങളിൽ പതറാതെ പിടിച്ചുനിൽക്കാനുള്ള കഴിവാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രത്യേകത. ഫുട്ബോളിനെ ഒരു ജോലിയായി കാണുന്ന അദ്ദേഹം, കരീം ബെൻസെമയെ പോലെയുള്ള താരങ്ങളെ ടീമിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കാനും തിരികെ വിളിക്കാനും മടിച്ചില്ല. ഫ്രഞ്ച് ഫുട്ബോളിലെ ഏറ്റവും വലിയ കലാകാരനല്ലെങ്കിലും, വിജയത്തെ ഒരു ശീലമാക്കിയ പരിശീലകനാണ് ദെഷാംപ്സ്.