കൊൽക്കത്ത: ഫുട്ബോൾ തന്ത്രങ്ങളിൽ പന്ത് കൈവശം വെക്കുന്നതിന് (പൊസഷൻ) കഴിഞ്ഞ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടായി വലിയ പ്രാധാന്യമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. പെപ് ഗ്വാർഡിയോളയുടെ ബാഴ്സലോണയുടെ വിജയങ്ങളും, 2010-ൽ ലോകകപ്പും തുടർച്ചയായ യൂറോ കപ്പുകളും നേടിയ സ്പെയിനിന്റെ സുവർണ്ണ തലമുറയും പന്ത് നിയന്ത്രിക്കുന്നവരാണ് കളി നിയന്ത്രിക്കുന്നത് എന്ന ചിന്താഗതി ഉറപ്പിച്ചു. പന്ത് പരമാവധി കൈവശം വെച്ച് എതിരാളികളെ മാനസികമായും ശാരീരികമായും തളർത്തുകയും, അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് ഗോളാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു ഈ തന്ത്രം.
എന്നാൽ, പന്ത് കൈവശം വെക്കുന്നത് മാത്രമല്ല ഫുട്ബോളിലെ ആധിപത്യത്തിന്റെ അളവുകോൽ എന്ന് 2026 ലോകകപ്പ് വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. മുൻനിര ടീമുകൾ പന്ത് നിയന്ത്രിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, പന്ത് കൈവശം വെക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഉപരിയായി എതിർ ഗോൾമുഖത്തേക്ക് നടത്തുന്ന ആക്രമണങ്ങൾക്കാണ് ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നത്.
നോക്കൗട്ട് റൗണ്ടിലെത്തിയ പല ടീമുകളുടെയും കണക്കുകൾ ഇതിന് തെളിവാണ്. 32 ടീമുകളിൽ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ശരാശരി പൊസഷൻ (33%) ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും ഘാന നോക്കൗട്ടിലെത്തി. കേപ് വേർഡ് (36%), ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക (36%), പരാഗ്വേ (37%), ഡിആർ കോംഗോ (37%), ബോസ്നിയ ആൻഡ് ഹെർസഗോവിന (38%) എന്നീ ടീമുകൾ ശക്തമായ പ്രതിരോധവും കൃത്യമായ മുന്നേറ്റങ്ങളും വഴി വിജയം നേടാമെന്ന് തെളിയിച്ചു.
ഇവിടെയാണ് ‘എക്സ്പെക്റ്റഡ് ഗോൾസ്’ (xG) എന്ന കണക്കിന്റെ പ്രസക്തി. പന്ത് ആര് കൈവശം വെക്കുന്നു എന്നതിനേക്കാൾ, ലഭിക്കുന്ന അവസരങ്ങൾ ആര് മികച്ച രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്നതാണ് പ്രധാനം. ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടത്തിൽ ബോസ്നിയ ആൻഡ് ഹെർസഗോവിനയാണ് ഈ കാര്യത്തിൽ അദ്ഭുതകരമായ പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചത്. പരാഗ്വേ, ഡിആർ കോംഗോ, ഘാന എന്നിവരും തുർക്കി, ദക്ഷിണ കൊറിയ, ഉറുഗ്വേ എന്നിവരേക്കാൾ മികച്ച രീതിയിൽ തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച അവസരങ്ങൾ ഗോളാക്കി മാറ്റി.
പന്ത് കൂടുതൽ സമയം കൈവശം വെച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം ഒരു മത്സരം നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഈ കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. പന്തില്ലെങ്കിലും കൃത്യമായ കൗണ്ടർ അറ്റാക്കുകളിലൂടെ ഗോളടിക്കാൻ പല ടീമുകളും ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. ഈ ലോകകപ്പിലെ പല മത്സരങ്ങളും ഈ മാറ്റത്തിന് സാക്ഷിയാണ്.
ഘാനയ്ക്കെതിരായ മത്സരത്തിൽ ഇംഗ്ലണ്ട് 78.8% പൊസഷൻ കൈവശം വെച്ചെങ്കിലും മത്സരം ഗോൾരഹിത സമനിലയിൽ അവസാനിച്ചു. കേപ് വേർഡിനെതിരെ സ്പെയിൻ 74% പൊസഷൻ ഉണ്ടായിട്ടും ഗോളടിക്കാനായില്ല. പോർച്ചുഗൽ ഡിആർ കോംഗോയ്ക്കെതിരെ വെറും 25% പൊസഷൻ മാത്രമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്, എങ്കിലും മത്സരം 1-1ന് സമനിലയിലായി.
തുർക്കിയുടെ 0-2 തോൽവി ഇതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. 72% പൊസഷനും 30 തവണ ഗോൾശ്രമങ്ങളും നടത്തിയിട്ടും ഓസ്ട്രേലിയയുടെ പ്രതിരോധം തകർക്കാൻ തുർക്കിക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. കൃത്യമായ അവസരങ്ങൾ മുതലെടുത്ത് ഓസ്ട്രേലിയ വിജയം സ്വന്തമാക്കുകയായിരുന്നു.
ഈ തന്ത്രപരമായ മാറ്റം 2022 ഖത്തർ ലോകകപ്പിലും പ്രകടമായിരുന്നു. ജർമ്മനിക്കെതിരെ വെറും 26% പൊസഷനുമായി ജപ്പാൻ വിജയിച്ചു. അർജന്റീനയ്ക്കെതിരെ സൗദി അറേബ്യയും സമാനമായ രീതിയിൽ അട്ടിമറി വിജയം നേടി. ബെൽജിയം, സ്പെയിൻ, പോർച്ചുഗൽ എന്നിവർക്കെതിരെ മൊറോക്കോ കുറഞ്ഞ പൊസഷൻ കൊണ്ട് മികച്ച മുന്നേറ്റങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു.
പന്ത് കൈവശം വെക്കുന്നതിനേക്കാൾ ലഭിക്കുന്ന അവസരങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ ചെലുത്തുന്നതാണ് ഈ ലോകകപ്പിലെ വിജയങ്ങളുടെ രഹസ്യം. പന്ത് കുറച്ചുമാത്രം കൈവശം വെക്കുന്ന ടീമുകൾ അനാവശ്യ പാസുകൾ ഒഴിവാക്കി കൃത്യമായ നീക്കങ്ങൾ നടത്തുന്നു.
പൊസഷൻ ഫുട്ബോൾ അപ്രസക്തമാണെന്ന് ഇതിനർത്ഥമില്ല. സ്പെയിനും നെതർലൻഡ്സും ഇപ്പോഴും പന്ത് നിയന്ത്രിച്ചാണ് കളിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, പ്രതിരോധത്തിൽ ഊന്നൽ നൽകുന്ന ടീമുകൾക്കെതിരെ പന്ത് മാത്രം നിയന്ത്രിച്ചതുകൊണ്ട് വലിയ കാര്യമില്ലെന്ന് ലോകകപ്പ് പോലെയുള്ള ടൂർണമെന്റുകൾ കാണിച്ചുതരുന്നു.
ഇംഗ്ലണ്ട് പരിശീലകൻ തോമസ് ടുക്കൽ ഇക്കാര്യം സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഓരോ പാസും ഓരോ നീക്കവും കൃത്യമായിരിക്കണം എന്നതിനാണ് അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. ഫുട്ബോളിൽ കൃത്യമായ ഒരു ഫോർമുല ഇല്ലെന്നും അപ്രതീക്ഷിത ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടായേക്കാമെന്നും ഘാന പരിശീലകൻ കാർലോസ് ക്വിറോസ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
പന്ത് കൈവശം വെക്കുന്നതിനെ ഇപ്പോഴും ഫുട്ബോൾ ലോകം വിലമതിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, ഇപ്പോൾ പൊസഷൻ എന്നതിനേക്കാൾ ഉപരിയായി പ്രതിരോധം സംഘടിതമാക്കുന്നതിനും അവസരങ്ങൾ പരമാവധി മുതലെടുക്കുന്നതിനുമാണ് പരിശീലകർ മുൻഗണന നൽകുന്നത്. ഈ ലോകകപ്പിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തന്ത്രപരമായ പാഠം ഇതായിരിക്കാം.